Wat er nog bij komt

Het is heel belangrijk zo snel mogelijk te overleggen wie de boedel gaat afwikkelen en hoe dat gebeurt. Er kunnen zaken zijn die direct aandacht nodig hebben, bijvoorbeeld effecten of registergoederen.

Maak daarom zo snel mogelijk een afspraak met een notaris. Hij zal de nodige voorlichting kunnen geven. In dit deel worden al wat zaken benoemd, waar naar gekeken zou moeten worden.

Bank en giro

Op het moment dat een bank op de hoogte raakt van het overlijden van een rekeninghouder, zal de bank de rekening blokkeren. Niet zo gek, want het is voor de bank pas zeker wie de erfgenamen zijn als er een verklaring van erfrecht is. Als de bank immers gelden zou uitbetalen aan iemand die achteraf helemaal geen erfgenaam blijkt te zijn, dan moet de bank aan de werkelijke rechthebbende naderhand alsnog uitbetalen.
In de algemene voorwaarden van een bank staat te lezen dat familieleden verplicht zijn melding te maken van het overlijden. Ook al is de rekening geblokkeerd, in de praktijk blijkt dat de bank, in afwachting van de verklaring van erfrecht, vrijwel altijd bereid is de nota van de begrafenisondernemer te voldoen.
Ook bij een zogenaamde ‘en/of-rekening’ kan de bank besluiten de rekening te blokkeren totdat er zekerheid is wie de erfgenamen zijn.
Vaak maakt de bank een uitzondering als het een en/of-rekening van twee echtgenoten betreft, maar een verplichting is dat niet. Vooral omdat een en/of-rekening helemaal niet automatisch betekent dat het saldo beiden toekomt.

Een veelvoorkomend misverstand in dit verband betreft de bankmachtiging. Degene die gemachtigd is om geld op te nemen en overboekingen te doen, kan dit niet meer doen na het overlijden van de volmachtgever. Een machtiging (of volmacht) eindigt bijna altijd door het overlijden van de volmachtgever. De notaris zal moeten worden ingeschakeld voor een verklaring van erfrecht.

Kosten van begrafenis of crematie

De kosten van begrafenis of crematie bedragen al gauw enkele duizenden euro’s. Veel mensen hebben hiervoor een verzekering afgesloten. Als dat niet is gebeurd, dan moeten de erfgenamen die kosten zelf betalen. Uiteraard gaan deze kosten van het saldo van de boedel af.

De kosten van begrafenis of crematie zijn aftrekbaar bij de vaststelling van de erfbelasting, mits ze niet ‘bovenmatig’ zijn. Of dat zo is wordt van geval tot geval bekeken.
Een uitkering van een begrafenisverzekering moet de belastingplichtige in mindering brengen op het aftrekbare bedrag.

Overige kosten

Met welke kosten krijgen de erfgenamen nog meer te maken? Dit kunnen er velerlei zijn. Zoals genoemd zijn er de erfbelasting en de boedelkosten.
Onder boedelkosten vallen naast de begrafenis- of crematiekosten ook de notariskosten en de andere kosten van deskundigen (bijvoorbeeld een belastingadviseur of accountant).
De hoogte van de nota van de notaris hangt sterk af van de hoeveelheid werk die hij moet doen. Zijn de erfgenamen gemakkelijk te vinden, is er ruzie in de boedel? Ook de financiële omvang van de boedel kan een rol spelen.

Een erfgenaam moet er rekening mee houden dat de bezittingen (en schulden) vanaf de datum van overlijden voor zijn rekening en risico zijn.
Een bekend voorbeeld is het geval waarin iemand een aanzienlijke effectenportefeuille erft, waarvan op de dag van het overlijden de waarde € 100.000 bedroeg. Over deze waarde moet de erfgenaam erfbelasting betalen, ook al is de waarde tegen de tijd waarop de erfbelasting moet worden betaald (binnen acht maanden na het overlijden) misschien met de helft gedaald (of gestegen).

Levensverzekeringen

Het uitgangspunt van de Successiewet is dat een uitkering krachtens levensverzekering bij de begunstigde is belast met erfbelasting. Een uitzondering maakt de wet als er voor die verkrijging niets is onttrokken aan het vermogen van de erflater. Hierbij is onder meer van belang wie de premie verschuldigd is en of u al dan niet getrouwd bent op huwelijkse voorwaarden, respectievelijk hoe het samenlevingscontract luidt.
Als twee mensen een huis kopen en daarbij een hypotheek met een levensverzekering nemen, is het fiscale advies de overlijdensrisicopremies ‘kruiselings’ te regelen (de één is de premies van de verzekering op het leven van de ander verschuldigd, en omgekeerd) of bij een ‘gemengde’ verzekering (bijvoorbeeld de spaarhypotheek) de premies te splitsen.
Als een van hen overlijdt, dan hoeft de ander geen erfbelasting te betalen, omdat die persoon alle premies zelf was verschuldigd.
Van groot belang hierbij is of de partijen in algehele gemeenschap van goederen zijn getrouwd en of de eventuele huwelijkse voorwaarden/partnerschapsvoorwaarden of de samenlevingsovereenkomst geen bepaling bevatten die deze regeling doorkruisen. De laatste jaren is er veel veranderd op dit gebied.

Het kan daarom verstandig zijn de bestaande huwelijkse voorwaarden nog eens voor te leggen aan de notaris voor advies hierover. Vooral bij partners die nog niet zo lang samenwonen is de belastingbesparing enorm.