Rechtsvorm en de fiscus

Inkomstenbelasting (IB) en Vennootschapsbelasting (Vpb)

Er gelden verschillende fiscale regimes voor enerzijds de rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid en anderzijds de rechtspersonen. De ondernemer die zich niet van een rechtspersoon bedient, betaalt inkomstenbelasting. Hij geniet winst uit onderneming die volgens de Wet op de inkomstenbelasting wordt belast. Het tarief van deze belasting is onderverdeeld in schijven en kan oplopen tot 52%.
De bv daarentegen valt – als zelfstandig belastingplichtige – onder de Wet op de vennootschapsbelasting. Over de door de vennootschap gerealiseerde winst wordt vennootschapsbelasting geheven.

Andere verschillen tussen de IB-sfeer en de Vpb-sfeer zijn de volgende:

Pensioenvoorziening: in de IB-sfeer kan sprake zijn van opbouw van een fiscale oudedagsreserve. In de Vpb-sfeer kan een pensioenvoorziening in de vennootschap worden opgebouwd.

Meewerkende echtgenoot: in de IB-sfeer wordt de winst gekort met een bepaald percentage van de winst, afhankelijk van het aantal gewerkte uren (meewerkaftrek). In de Wet inkomstenbelasting 2001 is bepaald dat de meewerkaftrek alleen geldt wanneer aan de meewerkende echtgenoot geen beloning wordt toegekend. Aan de meewerkende echtgenoot kan een arbeidsbeloning worden toegekend ten laste van de winst. In dat geval is de meewerkaftrek niet van toepassing.

Verliescompensatie: in de IB-sfeer zijn er twee mogelijkheden tot verliescompensatie. Ten eerste door compensatie met winsten uit voorgaande en komende jaren (carry back and forward). Ten tweede door compensatie met andere inkomsten van de ondernemer. In de Vpb-sfeer is alleen de ‘carry back en forward’-regeling van toepassing.

Omzetbelasting: ondernemingen die gedreven worden in rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid kunnen in aanmerking komen voor de zogenaamde kleine-ondernemersregeling.

Vermogensetikettering: in de IB-sfeer staat het de ondernemer niet altijd vrij om bepaalde goederen te rekenen tot zijn privévermogen of tot zijn ondernemersvermogen. De Vpb-sfeer kent geen vermogensetikettering.

Op het eerste gezicht lijkt dus het hanteren van een bv belangrijke voordelen op te leveren. Over de winst hoeft immers aanmerkelijk minder belasting te worden betaald dan wanneer deze winst onder de inkomstenbelasting zou vallen. Dit is echter alleen het geval wanneer de winst na belasting de vennootschap niet verlaat. Wanneer de winst via dividenduitkeringen aan de aandeelhouders wordt uitbetaald, wordt daarover inkomstenbelasting geheven tegen een tarief van 25%.

Man-vrouwfirma

Voorgesteld is de regeling op grond waarvan een (deel van een) onderneming zonder afrekening van belasting kan worden doorgeschoven naar (onder meer) de partner, te wijzigen. Wanneer de wijziging doorgaat, kan uitsluitend belastingvrij worden doorgeschoven in de volgende situatie: als de overdrager en de overnemer van (een deel van) de onderneming gedurende 36 maanden de onderneming binnen een samenwerkingsverband hebben uitgeoefend. Een leeftijdsgrens is dan niet meer aan de orde. Daarnaast is het dan niet meer van belang of de overnemer familie is. Op dit moment is deze regeling nog niet van kracht.

Fiscaal advies

De fiscale regelgeving vormt, in combinatie met de financiële positie van de ondernemer en de verwachtingen die hij ten aanzien van zijn onderneming heeft, een van de belangrijkste keuzebepalende factoren bij het kiezen van de rechtsvorm. Het is dan ook van groot belang om, vóórdat u een definitieve keuze maakt, een uitgebreid fiscaal advies in te winnen. Vooral interessant zijn de fiscale consequenties van het staken van het ondernemerschap. Aan alles komt een eind en dus ook aan het functioneren van de ondernemer. Het wel of niet gebruikmaken van een rechtspersoon heeft juist in deze stakingssituaties belangrijke consequenties.